Tijdens mijn Egyptologiestudie in Basel stuitte ik per toeval op de legende van Sint Mauritius en het Thebaanse Legioen. Dit verhaal gaat over een Romeinse militaire eenheid, voor een groot deel bestaande uit Egyptenaren uit Thebe, die naar verluidt de marteldood stierven op een plaats die nu St. Maurice heet, een stadje in kanton Wallis, Zwitserland.
Het oude Egypte – mijn passie – en Wallis – mijn tweede thuis – komen zo samen in één verhaal. Dit intrigeerde me.
Het verslag van deze dramatische gebeurtenissen in St. Maurice danken we aan een zekere bisschop Eucherius, die rond 450 n. Chr. in Lyon actief was. In de hagiografie over Mauritius beschrijft Eucherius hoe de Romeinse keizer zijn overwegend christelijke legioen beval actief deel te nemen aan de vervolging van christenen in St. Maurice. Mauritius en zijn troepen weigerden en werden uiteindelijk allemaal vermoord.
Historisch gezien speelt het drama zich volgens de overlevering af in het late Romeinse Rijk, tijdens de periode van de zogenaamde Tetrarchie, de “heerschappij van vier”. Dit weten we omdat de naam van de keizer in het verhaal wordt genoemd: keizer Maximianus. In die tijd – rond 300 n. Chr. – werd het Romeinse Rijk geregeerd door vier keizers: twee opperkeizers – in dit geval Diocletianus en Maximianus – en hun geadopteerde zonen, hun aangewezen opvolgers.
Zoals dat met legendes gaat, werd ook deze door de eeuwen heen uitgebreid en verfraaid. In de 7e eeuw verschijnt een heiligenleven dat het lijden beschrijft van twee soldaten van het Thebaanse Legioen, Ursus en Victor. Deze twee weten te ontsnappen aan het bloedbad in St. Maurice en vluchten naar Solothurn. Daar worden ze echter door het noodlot ingehaald, want een rechter eist dat ze hun christelijk geloof afzweren. Ze weigeren en worden vervolgens geëxecuteerd.
In de 10e eeuw duikt de biografie van de heilige Verena op, waaruit we, naast haar levensverhaal, te weten komen dat ze Egyptisch was, een familielid van Mauritius en bovendien de verloofde van de Thebaanse soldaat Victor. Dit verhaal vertelt ook dat zij eveneens de lange reis naar St. Maurice en verder naar Solothurn ondernam, zij het niet in het kielzog van het leger, zoals destijds gebruikelijk was, maar in gezelschap van andere christenen, wellicht aanvankelijk bedoeld als een soort pelgrimstocht.
De connectie tussen deze legendes vormt de inspiratie voor mijn boek, en als vrouw is het logisch dat ik een vrouw, en nog wel een Egyptische, als hoofdpersoon heb gekozen.
Een cruciale vraag die beantwoord moest worden, was: wat motiveerde Verena om aan deze lange reis te beginnen, van het diepe zuiden van Egypte naar de bergen van Zwitserland?
Een eerste, eenvoudig antwoord is: omdat het mogelijk was.
Het late Romeinse Rijk beschikte over een uitgebreid, goed ontwikkeld wegennet dat zich uitstrekte van noord naar zuid en van oost naar west. Het was niet ongebruikelijk dat het leger, indien nodig, snel militaire eenheden van de ene basis naar de andere kon verplaatsen, wat immers het primaire doel was waarvoor de wegen waren aangelegd.
En in het geval van Verena speelden de christenvervolgingen, die in deze periode weer oplaaiden, mogelijk een rol. Goederenvervoer, handelaren en burgers maakten in die tijd ook gebruik van deze infrastructuur.
Een tweede vraag was: wat voor mensen waren deze heiligen? Hoe leefden ze, wat voelden ze, hoe ervoeren ze hun lot? Want in hun levensverhalen worden ze altijd afgeschilderd als, nou ja, heilig, zonder vrees of blaam.
Ik heb geprobeerd deze personages een menselijk gezicht te geven.
De roman begint met Verena’s aankomst in Solothurn, waar ze zich al snel terugtrekt in de Verenakloof om na te denken over het verleden en alles wat ze sindsdien heeft meegemaakt.
Langzaam maar zeker stelt ze zich open voor een oudere vrouw die haar met praktische zaken helpt en in de volgende hoofdstukken vertelt ze over haar eigen verleden, dat van haar oom Mauritius, en dat van haar verloofde Viktor en zijn vriend Ursus.
Deze herinneringen worden afgewisseld met beschrijvingen van de gebeurtenissen die haar in Solothurn overkomen.
Omdat met name tijdens mijn studietijd mijn kennis van de Duitse taal enorm was verbeterd, heb ik het aangedurfd om dit boek in het Duits te schrijven. Wie het lezen wil, kan het bij mij tegen verzendkosten bestellen.
Jetty Boots-Kaat, Verena von Thebai, Visp 2014
Paperback, 198 Seiten
ISBN 978-3-906118-18-5
Tales from the Riverside 
Plaats een reactie